Frengi nedir?

62
Frengi nedir?
ads

Frengi, Treponema pallidum olarak bilinen bir bakteri türünün neden olduğu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur (CYBE). 2016’da, 88.000 frengi vakası Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre ABD’de rapor edildi. Amerika Birleşik Devletleri’nde frengili kadınların oranı düşüyor, ancak erkekler, özellikle de erkeklerle seks yapan erkekler arasındaki oran artıyor.

Frenginin ilk belirtisi küçük, ağrısız bir ağrıdır. Cinsel organlarda, rektumda veya ağzın içinde görünebilir. Bu acıya chancre denir. İnsanlar genellikle hemen fark etmezler.

Frengiyi teşhis etmek zor olabilir. Birisi yıllarca hiçbir belirti göstermeden sahip olabilir. Bununla birlikte, frengi ne kadar erken keşfedilirse o kadar iyidir. Uzun süre tedavi edilmeyen frengi, kalp ve beyin gibi önemli organlarda büyük hasara neden olabilir.

Frengi sadece frengili chancres ile doğrudan temas yoluyla yayılır. Bir tuvaleti başka bir kişiyle paylaşarak, başka bir kişinin kıyafetlerini giyerek veya başka bir kişinin mutfak eşyaları kullanarak bulaşamaz.

Frengi enfeksiyonunun evreleri

Frenginin dört aşaması şunlardır:

  • birincil
  • ikincil
  • gizli
  • üçüncül

Frengi ilk iki aşamada en bulaşıcıdır.

Frengi gizli veya gizli evrede olduğunda, hastalık aktif kalır, ancak çoğu zaman hiçbir semptom göstermez. Üçüncül frengi sağlığa en yıkıcı olanıdır.

Birincil frengi

Frenginin birincil aşaması, bir kişi bakteriyi kaptıktan yaklaşık üç ila dört hafta sonra ortaya çıkar. Chancre adı verilen küçük, yuvarlak bir yara ile başlar. Bir chancre ağrısızdır, ama oldukça bulaşıcıdır. Bu ağrı, bakterilerin vücuda girdiği her yerde, ağız, cinsel organlar veya rektum gibi görünebilir.

Ortalama olarak, ağrı enfeksiyondan yaklaşık üç hafta sonra ortaya çıkar, ancak ortaya çıkması 10 ila 90 gün sürebilir. Ağrı iki ila altı hafta arasında herhangi bir yerde kalır.

Frengi, bir ağrı ile doğrudan temas yoluyla bulaşır. Bu genellikle oral seks de dahil olmak üzere cinsel aktivite sırasında ortaya çıkar.

İkincil frengi

Frenginin ikinci aşamasında cilt döküntüleri ve boğaz ağrısı gelişebilir. Döküntü kaşıntı yapmaz ve genellikle avuç içlerinde ve tabanlarda bulunur, ancak vücudun herhangi bir yerinde oluşabilir. Bazı insanlar kızarıklıklar kaybolmadan önce fark etmezler.

sekonder frenginin diğer belirtileri şunları içerebilir:

  • baş ağrısı
  • şişmiş lenf düğümleri
  • yorgunluk
  • ateş
  • kilo kaybı
  • saç dökülmesi
  • ağrılı eklemler

Tedavi alınsa da alınmasa da bu belirtiler geçer. Bununla birlikte, tedavi olmadan, bir kişi hala frengiye sahiptir.

İkincil frengi genellikle başka bir durumla karıştırılır.

Gizli frengi

Frenginin üçüncü aşaması gizli veya gizli aşamadır. Birincil ve ikincil semptomlar kaybolur ve bu aşamada gözle görülür bir semptom olmayacaktır. Bununla birlikte, bakteri vücutta kalır. Bu aşama üçüncül frengiye ilerlemeden önce yıllarca sürebilir.

Üçüncül frengi

Enfeksiyonun son aşaması üçüncül frengidir. Mayo Clinic’e göre frengi tedavisi görmeyenlerin yaklaşık yüzde 15 ila 30’ı bu evreye girecek. Üçüncül frengi ilk enfeksiyondan yıllar veya on yıllar sonra ortaya çıkabilir. Üçüncül frengi hayatı tehdit edebilir. Üçüncül frenginin diğer bazı potansiyel sonuçları şunlardır:

  • körlük
  • sağırlık
  • akıl hastalığı
  • bellek kaybı
  • yumuşak doku ve kemiğin yok edilmesi
  • inme veya menenjit gibi nörolojik bozukluklar
  • kalp hastalığı
  • nörosifiller beyin veya omurilik enfeksiyonudur

Frengi nasıl teşhis edilir?

Frengi olabileceğini düşünüyorsanız, en kısa sürede doktorunuza gidin. Test yapmak için kan örneği alacaklar ve ayrıca kapsamlı bir fizik muayene de yapacaklar. Bir ağrı varsa, doktorunuz frengi bakterisinin bulunup bulunmadığını belirlemek için ağrıdan bir örnek alabilir.

Doktorunuz üçüncül frengi nedeniyle sinir sistemi sorunları yaşadığınızdan şüpheleniyorsa, bir bel delinmesine veya omurilik musluğuna ihtiyacınız olabilir. Bu işlem sırasında omurilik sıvısı toplanır, böylece doktorunuz frengi bakterilerini test edebilir.

Hamileyseniz, doktorunuz sizi frengi açısından tarayabilir çünkü bakteriler sizin haberiniz olmadan vücudunuzda olabilir. Bu, fetüsün konjenital frengi ile enfekte olmasını önlemektir. Konjenital frengi yeni doğanda ciddi hasara neden olabilir ve hatta ölümcül olabilir.

Frengi tedavisi ve kürleme

Birincil ve ikincil frenginin penisilin enjeksiyonu ile tedavisi kolaydır. Penisilin en yaygın kullanılan antibiyotiklerden biridir ve genellikle frengi tedavisinde etkilidir. Penisiline alerjisi olan kişiler muhtemelen farklı bir antibiyotikle tedavi edilecektir:

  • doksisiklin
  • azitromisin
  • seftriakson

Nörosifiliniz varsa, günlük dozlarda penisilin intravenöz olarak alırsınız. Bu genellikle kısa bir hastanede kalmayı gerektirecektir. Ne yazık ki, geç frenginin neden olduğu hasar geri alınamaz. Bakteriler öldürülebilir, ancak tedavi büyük olasılıkla ağrı ve rahatsızlığı hafifletmeye odaklanacaktır.

Tedavi sırasında, vücudunuzdaki tüm yaralar iyileşene ve doktorunuz sekse devam etmenin güvenli olduğunu söyleyene kadar cinsel temastan kaçındığınızdan emin olun. Cinsel olarak aktifseniz, eşinize de davranılmalıdır. Siz ve eşiniz tedaviyi tamamlayana kadar cinsel aktiviteye devam etmeyin.

Frengi nasıl önlenir

Frengiyi önlemenin en iyi yolu güvenli seks yapmaktır. Her türlü cinsel temas sırasında prezervatif kullanın. Buna ek olarak, şunları yapmak yararlı olabilir:

  • Oral seks sırasında bir diş barajı (kare bir lateks parçası) veya prezervatif kullanın.
  • Seks oyuncaklarını paylaşmaktan kaçının.
  • CYBE’ler için taranın ve ortaklarınızla sonuçları hakkında konuşun.

Frengi paylaşılan iğneler yoluyla da bulaşabilir. Enjekte edilmiş ilaçlar kullanıyorsanız iğneleri paylaşmaktan kaçının.

Frengi ile ilişkili komplikasyonlar

Hamile anneler ve yeni doğan

Frengi ile enfekte olmuş anneler düşükler, hareketsiz doğumlar veya erken doğumlar için risk altındadır. Frengili bir annenin hastalığı fetüsüne geçirme riski de vardır. Bu konjenital frengi olarak bilinir.

Konjenital frengi hayatı tehdit edebilir. Doğuştan frengi ile doğan bebekler de aşağıdakilere sahip olabilir:

  • deformite
  • gelişimsel gecikmeler
  • nöbet
  • döküntü
  • ateş
  • şişmiş karaciğer veya dalak
  • kansızlık
  • sarılık
  • bulaşıcı yaralar

Bir bebekte doğuştan frengi varsa ve tespit edilirse, bebek geç evre frengi geliştirebilir. Bu, aşağıdakilere zarar verebilir:

  • kemikler
  • dişler
  • göz
  • kulak
  • beyin

HIV

Frengili kişilerin HIV’e yakalanma şansı önemli ölçüde artmıştır. Hastalığın neden olduğu yaralar HIV’in vücuda girmesini kolaylaştırır.

HIV’li olanların, HIV’li olmayanlara göre farklı frengi semptomları yaşayabileceğini de belirtmek önemlidir. HIV’iniz varsa, frengi semptomlarını nasıl tanıyacağınız hakkında doktorunuzla konuşun.

Frengi testi ne zaman yapmalıyım?

Frenginin ilk aşaması kolayca fark edilmeden gidebilir. İkinci aşamadaki semptomlar da diğer hastalıkların yaygın belirtileridir. Bu, aşağıdakilerden herhangi biri sizin için geçerliyse, frengi için test yaptırmayı düşünün. Hiç semptomun olup olmaması önemli değil. Şunları yaptırırsanız test yaptırabilirsiniz:

  • frengi yapmış olabilecek biriyle prezervatifsiz seks yapmış olmak
  • hamile
  • seks işçisi olmak
  • hapiste
  • birden fazla kişiyle prezervatifsiz seks yapmış olmak
  • birden fazla kişiyle prezervatifsiz seks yapmış bir partnere sahip olmak
  • erkeklerle seks yapan bir adamdır

Test pozitif çıkarsa, tedavinin tamamını tamamlamak önemlidir. Semptomlar kaybolsa bile antibiyotiklerin tam seyrini bitirdiğinden emin olun. Ayrıca doktorunuz size güvenli olduğunu söyleyene kadar tüm cinsel aktivitelerden kaçının. HIV testi yaptırmayı da düşünün.

Frengi testi pozitif çıkan kişiler, test yaptırabilmeleri ve tedavi alabilmeleri için son cinsel partnerlerinin tümlerini bilgilendirmelidir.

ads
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x